طلاق توافقی چیست؟

طلاق توافقی نوعی از طلاق است که زن و شوهر دربارهٔ تمام مسائل با هم توافق می‌کنند:
مهریه، نفقه، جهیزیه، حضانت فرزندان، زمان دیدار، هزینه فرزند و…
دادگاه فقط توافق آن‌ها را بررسی و تأیید می‌کند.

مزایای طلاق توافقی

1. سرعت بالا

پرونده‌هایی که توافق کامل دارند، بسیار سریع‌تر از طلاق‌های یک‌طرفه رسیدگی می‌شوند.

2. کاهش درگیری و تنش

چون طرفین به‌جای دعوا، با توافق جلو می‌روند، فرایند تنش کمتری دارد.

3. هزینه کمتر

درگیری‌های طولانی، وکیل‌های متعدد، کارشناس و کارشناسی‌های مالی کمتر می‌شود.

4. تعیین تکلیف شده

هر دو طرف از ابتدا می‌دانند چه چیزهایی پذیرفته شده و اختلاف کمتری باقی می‌ماند.

5. تنش کمتر برای کودک

چون دربارهٔ حضانت و نحوه ملاقات توافق می‌شود، تنش کمتری به کودک وارد می‌شود.

معایب طلاق توافقی

1️⃣ احتمال فشار یکی از طرفین

ممکن است یکی از زوجین تحت فشار یا شرایط احساسی نامطلوب، توافقی را بپذیرد که منصفانه نیست.

2️⃣احتمال عدم توازن مالی زوجه

گاهی زن بدون آگاهی از حقوق خود، از بخش مهمی از حقوق مالی (مهریه، اجرت‌المثل، نفقه) صرف‌نظر می‌کنند.

3️⃣امکان پشیمانی یکی از طرفین

اگر یکی از طرفین در مرحله اجرا پشیمان شود، ممکن است روند طولانی‌تر شود.

4️⃣نیاز به توافق کامل

اگر حتی در یک مورد (مثلاً حضانت یا مهریه) توافق کامل نباشد، روند توافقی پذیرفته نمی‌شود.

مراحل انجام طلاق توافقی مطابق مقررات فعلی

1️⃣ توافق کامل بین زن و شوهر

ابتدا زوجین باید دربارهٔ موارد زیر با هم توافق کنند:
میزان پرداخت مهریه (دریافت، بخشش، تقسیط…)
نفقه معوقه
حضانت فرزند
هزینه نفقه کودک
جهیزیه
اجرت المثل ایام زناشویی
زمان مراجعه به دفتر طلاق

بهتر است توافق‌ها کتبی شود.

2️⃣در گذشته برای نوبت مشاوره پیش از طلاق از سامانه تصمیم استفاده می‌شد، اما الان «سامانه مسیر» جایگزین سامانه تصمیم شده و برای ثبت نام و نوبت‌دهی مشاوره قبل از طلاق باید از آن استفاده کرد، و زوجینی که قصد طلاق توافقی دارند باید در آن ثبت نام و نوبت مشاوره خانواده بگیرند.

🔹 آدرس رسمی این سامانه: masir.23055.ir

3️⃣دریافت گواهی پایان مشاوره

پس از حضور در جلسات مشاوره، در صورت اصرار بر طلاق،
مرکز مشاوره گواهی ارجاع به دادگاه یا گواهی عدم انصراف صادر می‌کند.

بدون این گواهی، دادگاه طلاق توافقی ثبت نمی‌کند

4️⃣ثبت دادخواست طلاق توافقی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی

زوجین با در دست داشتن گواهی مرکز مشاوره،
در دفتر خدمات قضایی دادخواست «طلاق توافقی» ثبت می‌کنند.

در دادخواست، توافق‌های کتبی نیز ضمیمه می‌شود.

5️⃣ ارجاع پرونده به دادگاه خانواده

دادگاه:
توافق‌ها را بررسی می‌کند
از زوجین در جلسه رسیدگی می‌خواهد توضیح دهند
اگر توافق‌ها کامل، روشن و قانونی باشد، گواهی عدم امکان سازش صادر می‌کند

6️⃣ مراجعه به دفتر رسمی طلاق

پس از صدور گواهی عدم امکان سازش ، زوجین باید ظرف مهلت قانونی (معمولاً ۳ ماه):
به دفتر طلاق مراجعه کنند
مدارک لازم (شناسنامه، کارت ملی، رأی دادگاه، توافق‌نامه و گواهی عدم بارداری در موارد لازم) را ارائه دهند
صیغه طلاق جاری و ثبت شود

پس از ثبت در دفترخانه، طلاق قطعی و رسمی است.

نفقه خویشان (خویشاوندان)

در قانون مدنی ایران، نفقه در دو عنوان نفقه زوجه و نفقه اقارب تکلیف شده است.
به غیر از نفقه زوجه که پرداخت آن عهده زوج می باشد
پرداخت نفقه اقارب نیز تحت شرایطی واجب می باشد.

اقارب:

اقارب به‌لحاظ لغوی یک کلمه عربی و جمع اقرب است به معنای اقوام،خویشاوندان و نزدیکان می‌باشد.

مطابق با ماده‌ی ۱۱۹۶ قانون مدنی منظور از اقارب، خویشاوندان نسبی می‌باشند؛ خویشاوندانی که بعضی از آنها از بعضی دیگر به دنیا آمده باشند. حال این خویشاوندان نسبی یا در خط مستقیم صعودی هستند شامل پدر، پدربزرگ و پدر پدربزرگ، یا اقارب نسبی در خط مستقیم نزولی هستند که شامل فرزند، نوه و نتیحه می‌باشند.

و این خویشاوندان ملزم هستند مطابق قانون، تحت شرایطی، نفقه به یکیدیگر بپردازند.

تعیین اقارب جهت پرداخت نفقه در ماده‌ی ۱۱۹۶ قانون مدنی مشخص شده است: «در روابط بین اقارب، فقط اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی ملزم به انفاق به یکدیگرند».
در این خصوص تفاوتی میان اقارب نسبی صعودی یا نزولی وجود ندارد.

مثال:

در ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، در ترتیب اشخاص ملزم به تادیه نفقه فرزند، ذکر شده است:
نفقه فرزند به عهده پدر است و در صورتی که پدر فوت کرده باشد یا قادر به پرداخت نفقه نباشد، پرداخت نفقه به عهده پدربزرگ خواهد بود؛ و در صورتی که جد پدری هم زنده نباشد یا نتواند نفقه بپردازد، تامین هزینه‌ها به عهده مادر خواهد بود؛ و در صورتی که مادر هم نباشد یاقادر به انفاق نباشد، به عهده اجداد پدری و اجداد مادر یعنی مادربزرگ پدری یا مادربزرگ مادری خواهد بود.
نکته مهم در خصوص نفقه اقارب:

خویشاوندانی که از یکدیگر متولد نشده باشند مانند: خواهر، برادر، خاله، خواهرزاده، عمو و برادرزاده از نظر قانونی ملزم به پرداخت نفقه به یکدیگر نیستند.

در نفقه اقارب به این نکته توجه شود كه اين نفقه ناظر بر آينده است. بدين معنا كه: “اقارب فقط نسبت به آينده مي‌توانند مطالبه نفقه نمايند، نه گذشته”.

نفقه زوجه چیست و نحوه مطالبه آن - مجموعه حقوقی قربانی

قانون گذار بغیر از مسئولیت های هزینه‌های زندگی زوجین (با عنوان نفقه زن، و نفقه مرد)، قوانین و مقرراتی را نیز برای تأمین هزینه‌های خویشان (فرزندان، پدر، و مادر) نیز در نظر گرفته است.

پس، در زمان‌هایی، اولاد بر والدین خود دارای حق نفقه می‌باشد. و در زمان‌هایی نیز پدر و مادر بر فرزند خود دارای حق نفقه خواهند بود.

احکام مربوط به نفقه خویشان:
۱. الزام پرداخت نفقه به نزدیکان دو شرط دارد:

الف. شخص ندار بوده و‌ شغل نداشته باشد (ماده ۱۱۹۷ قانون مدنی). به این معنا که در حال حاضر روزی خود را نداشته باشد.
بنابراین، نفقه دادن به کسی که در حال حاضر توانایی تأمین مخارج خود را دارد واجب نیست، اگر چه فقیر باشد.

۲. شخصی که ملزم به انفاق هست، پس از تأمین مخارج خود و همسر دائمی‌اش، توانایی پرداخت آن را داشته باشد.
۳.مخارج نزدیکان، مقدار معیّنی ندارد، بلکه واجب است مخارج آنها را به مقدار کافی از خوراک، پوشاک، مسکن و اثاث البیت به قدر رفع حاجت بپردازد.
۳. نفقه فرزند، بر پدرش واجب است. در صورت نبودن یا فقر پدر، نفقه بر جد پدری واجب است و با نبود و فقر او بر جد مادری واجب می‌شود و همچنین به طور الاقرب فالاقرب، بالاتر می‌رود و با نبود یا عدم توانایی آنها بر مادر فرزند واجب می‌گردد.
۴. نفقه اولاد تا وقتی که نتوانند خود را اداره کنند، بر پدر واجب است.
۵. نفقه پدر و مادر فقیر بر فرزند واجب است. در صورت نبود یا فقر فرزند، نفقه بر نوه آنان واجب است.
۶. اگر کسی توانایی مالی پرداخت نفقه به پدر و مادر خود را نداشته باشد، تکلیفی در این باره ندارد.
۷. نفقه برادرها بر کسی واجب نیست.
۸. نفقه نزدیکان اگر به موقع پرداخت نشود، دین نیست و جبران نمی‌شود؛ بر خلاف نفقه همسر.

برای مثال، اگر پدر مدتی نفقه فرزند را ندهد، فرزند نسبت به آن حق مطالبه ندارد.

نشوز چیست؟ ناشزه یعنی چه؟

برای دانستن مفهوم نشوز و یا ناشزه (زنی که دچار نشوز شده است) لازم است ابتدا اطلاعاتی از تمکین داشته باشید:

تمکین چیست؟

تمکین درلغت به معنی اطاعت کردن است، ودر اصطلاح حقوق خانواده سازگاری داشتن زن با مرد است.
تمکین دو نوع است:
۱- تمکین عام
۲- تمکین خاص

تمکین عام:
سازگار بودن زن با مرد در همۀ مواردِ زندگیِ مشترک و عمل زناشویی نیز یکی از این موارد است.
در تمکین عام، اطاعت زن از مرد در حدود قانون و عرف و انجام وظایفی است که به خاطر رابطه زوجیت عرفاً و قانوناً بر عهدۀ وی می‌باشد. البته همچنان که گفته شد اطاعت زن از مرد در چارچوب عرف و قانون باید باشد؛ و زن مجبور نیست توقعات نامشروع یا نامتعارف که از طرف شوهرش اعلام می‌شود را قبول کند.
مثلاً منع زن از انجام فرایض دینی و یا درخواست از او برای انتقال اموالش به مرد جزء توقعات نامشروع است.

تمکین خاص:

اما تمکین خاص، به معنای وظیفه ی مشترک زن ومرد و یا روابط زناشویی می‌باشد.

در صورتی که زوجین از این تکالیف و وظایف خودداری کنند، در این صورت است که دچار سوء معاشرت و یا همان نشوز می‌شوند.

نشوز به معنی عدم ایفای تکالیف زناشویی است.

تمکین در اصطلاح حقوقی، نشوز، و زنی که از شوهر اطاعت نمی‌کند، ناشزه نامیده می‌شود.
هرگاه نافرمانی از هر دو طرف باشد آن را شقاق نامند.

ضمانت اجرای تخلف از تمکین:
1 – عدم استحقاق نفقه به زن

2 – طرح دعوای الزام به تمکین

3 – دادن اجازه ی ازدواج دوم به مرد

4 – عدم استحقاق اجرت المثل به زن

در صورت اثبات عدم تمکین، مرد دیگر نباید هیچ نفقه‌ای به همسر خود پرداخت نماید. به صورت کلی عدم تمکین زن به دو بخش عدم تمکین خاص و عدم تمکین عام تقسیم می‌شود.

در صورت عدم تمکین زوجه، چند ضمانت اجرای مهم و اساسی وجود خواهد داشت که عبارتند از:

چنانچه زوجه مرتکب نشوز شده و ناشزه شناخته شود، زوج این امکان را خواهد داشت تا با اثبات کردن نشوز زوجه، درخواست ازدواج مجدد را در دادگاه صالح به رسیدگی مطرح کند.
در صورت عدم تمکین زوجه، مرد این اختیار را خواهد داشت تا نفقه زن را پرداخت نکند. در این حالت نیز باید عدم تمکین زن در دادگاه ثابت شود.
در صورت عدم تمکین زن از مرد، زوج می‌تواند همسر خود را طلاق دهد. این در حالی است که با توجه به وجود حق طلاق برای مرد، زوج هر زمان که اراده کند می‌تواند حقوق مالی زن را پرداخت کرده و او را طلاق دهد.

طلاق در صورت عدم تمکین زن و حقوق مالی زن ناشزه
عدم تمکین زن تبعات زیادی را برای او در پی خواهد داشت.

بنابراین، در صورت اثبات نشوز زن علاوه بر درخواست طلاق از جانب مرد، الزامی مبنی بر پرداخت نحله، اجرت المثل و نفقه نخواهد بود. به علاوه شرط تنصیف اموال مرد به زن نیز در این شرایط کاربرد نخواهد داشت. با این حساب زوج از این بابت معاف خواهد بود. با این وجود یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که برای مرد وجود دارد نحوه اثبات نشوز زن است که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم.

نحوه اثبات نشوز زن در دادگاه
یکی از پیش‌نیازهای طلاق در صورت عدم تمکین زن، اثبات عدم تمکین است. اثبات عدم تمکین زن به دادگاه، یکی از موضوعات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین، استفاده از مشاوره حقوقی در این خصوص می‌تواند کمک فراوانی به شما کند. در حال حاضر اثبات عدم تمکین زن دشوار است. با این وجود چند روش برای ثابت شدن نشوز زوجه وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

۱- در صورتی که زوجه در محضر دادگاه به عدم تمکین خود اقرار کند؛ ناشزه بودن او اثبات خواهد شد.
۲- در شرایطی که عده‌ای از نشوز زن اطلاع داشته باشند و در دادگاه در این خصوص شهادت دهند؛ عدم تمکین زوجه ثابت خواهد شد.
۳- در حالتی که قاضی با توجه به ادله و مدارک موجود، به عدم تمکین زن پی ببرد؛ زن ناشزه شناخته خواهد شد. با این حساب قاضی، علم به عدم تمکین زوجه پیدا خواهد کرد.
علاوه بر موارد فوق، در شرایطی که زوجه منزل زوج را بی دلیل ترک کند؛ زوج باید در وهله اول با استفاده از اظهارنامه، زن را دعوت به تمکین کند. در این شرایط در صورتی که عدم تمکین زن همچنان وجود داشته باشد؛ مرد باید اظهارنامه را به همراه سایر مدارک به مرجع صالح به رسیدگی تقدیم کند و در خصوص الزام به تمکین اقدامات لازم را انجام دهد.

نحوه‌ی اجرای حکم الزام به تمکین:
برای اجرای حکم الزام به تمکین ، زوج پس از فطعیت دادنامه الزام زوجه به تمکین و صدور اجراییه و ارسال پرونده به اجرای احکام
به واسطه‌ی خواسته‌ی اجرای احکام، منزل مستقلی همراه با وسایل اولیه جهت زندگی مشترک برای زوجه فراهم می‌کند (منزل و اثاثیه آن می‌بایست مورد تایید واحد اجرای احکام قرار گیرد) و از زوجه دعوت می‌شود تا به خانه‌ی زوج برود و این مراحل توسط یک مددکار یا ضابطین دادگستری ثبت می‌شود.

موارد معاف:

با توجه به مواد قانونی و شرع، گاهی اوقات این اختیار به زن داده می‌شود که از همسر خود تمکین نکند. بنابراین، طلاق در صورت عدم تمکین زن در این موارد کاربردی نخواهد داشت. به عنوان مثال زوجه می‌تواند با استفاده از حق حبس، تا زمان پرداخت مهریه از همسر خود تمکین نکند. علاوه بر این وجود بیماری‌های مقاربتی مرد می‌تواند زوجه را از تمکین خاص معاف کند.

زوجه در مواردی از زندگی در محل زندگی زوج معاف است که این موارد عبارتند از:
1 . وقتی شوهر او مسکن معلومی ندارد.
2 . اگر اختیار مسکن مشترک با زن باشد (ماده۱۱۱۴قانون مدنی).
3 . اگر زن با رضایت شوهر خود مسکن جداگانه برگزیند.
4 . اگر دادگاه به زن اجازه داده باشد تا به دلیل آنکه بودن با شوهر برای او احتمال خطر بدنی یا مالی یا حیثیتی دارد، مسکن جداگانه برگزیند (ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی).

اگر عدم تمکین زوجه دلیل قانونی داشته باشد نفقه همچنان به وی تعلق می گیرد در صورتی که مرد نفقه پرداخت نکنید زن می تواند دادخواست نفقه از طریق دادگاه خانواده طرح کند.

تعیین مسکن و محل زندگی زوجین

زن باید در منزلی که شوهر تعیین می‌کند سکنی گزیند مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد (ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی).
بر اساس این ماده در حقوق ایران تعیین مسکن بر عهدۀ شوهر است و زن باید در منزلی سکونت داشته باشد که شوهر تعیین می‌کند؛ به عبارت دیگر، زن نمی‌تواند بدونِ دلیلِ قانونی از سکونت در خانه‌ای که مرد برای زندگی مشترک تعیین می‌کند استنکاف و خودداری نماید. چراکه در صورت استنکاف، ناشزه محسوب می‌شود و ممکن است از برخی از حقوق خود مثل دریافت نفقه محروم گردد.

تمکین یعنی چه؟