پرداخت مهریه بعد از فوت شوهر:

مهریه به عنوان یک نوع دین، به طور قانونی و شرعی بر عهده مرد قرار دارد. از این رو، بعد از فوت شوهر، مهریه کماکان به زن تعلق می‌گیرد و به عنوان بدهی‌ای که باید از محل دارایی مرد پرداخت شود، در نظر گرفته می‌شود.

بعد از فوت شوهر، مهریه زن معمولاً از محل ترکه یا دارایی‌های بازمانده او پرداخت می‌شود. این به معنای آن است که مهریه بایستی به عنوان بخشی از دینی که مرد به زن متعهد شده بود، از اموال و دارایی‌های بازمانده شوهر پرداخت شود.

اگر شخص فوت شده (شوهر) مالی نداشته و یا اموال او برای پرداخت مهریه زوجه به اندازه کافی نباشد، وراث شوهر مسئولیتی در برابر پرداخت مهریه ندارند.

ضمنا پرداخت مهریه جزو بدهی‌های ارجح مرد بعد از فوت می‌باشد.

قسطی کردن مهریه !

از زمان جاری شدن عقد ازدواج، مهریه از جانب زوجه قابل مطالبه است (عندالمطالبه ). و در صورتی که زوج توان مالی پرداخت آن را نداشته باشد، قسط بندی شده و باید به صورت اقساطی پرداخت شود.

برای آنکه مهریه قسط بندی شود، زوج باید دادخواست اعسار از پرداخت مهریه داده و بتواند اعسار خود را در دادگاه به اثبات برساند.

مهریه بیش از دارایی شوهر !!!!

اگر مقدار مهریه زن از اموال شوهر بیشتر باشد، پس از فوت شوهر، کلیه اموال به عنوان مهریه به زن میرسد و بقیه وراث از ارثیه مرد منتفع نمی‌شوند.

اگر زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، چه باید بکند؟

مهریه از جمله دیونی است که زوج باید آن را هر زمان که زوجه درخواست کند بپردازد، اما اگر زوج توانایی پرداخت یکباره مهریه را نداشته باشد می‌تواند از دادگاه تقاضای تقسیط مهریه را نماید.

ماده قانون:
مطابق با قانون و به تجویز تبصره ۲ ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، زوج می‌تواند دادخواست تعدیل اقساط را به دادگاه تقدیم کند.

دادگاه، با توجه به نرخ تورم، بر اساس اعلام مراجع رسمی قانونی کشور یا تغییر در وضعیت معیشت و درآمد محکومٌ‌علیه نسبت به تعدیل میزان اقساط اقدام می‌کند.

اموالی که برای مهریه قابل توقیف خواهد بود:

زمین، آپارتمان، حساب سپرده، حقوق پرسنلی، مطالبات خوانده از اشخاص ثالث و مانند آن، تلفن همراه، سهام و توقیف حقوق ماهیانه زوج توسط زوجه تا میزان یک چهارم.

بر خلاف تصور عامه مردم، مهریه بالای ۱۱۰ سکه نیز با معرفی اموال، نظیر ملک، دارایی، حساب بانکی، حقوق دریافتی ماهانه و … قابل وصول خواهد بود.

مهریه پس از فوت زن، توسط ورثه قابل وصول است. و پس از فوت شوهر، توسط زن، از اموال باقی مانده شوهر قابل وصول است.

چنانچه مهریه زن بیشتر از کلیه اموال همسر متوفی باشد تمام اموال به زن تعلق می گیرد.

پرسش:
آیا خانمی که که فوت کرده باشد، مهریه به وی تعلق میگیرد؟

پاسخ:
پس از فوت زوجه، در صورت بقا و عدم بخشش مهریه، ورثه او می‌توانند بابت مهریه اقدام نمایند و مهریه زوجه متوفی به ورثه او تعلق خواهد گرفت.

از آنجایی که به محض وقوع عقد، زن مالک تمام مهریه می‌شود و مهریه، بخشی از اموال او به حساب می‌آید، پس از فوت او، اگر شوهر آن را پرداخت نکرده باشد وارثان زوجه می‌توانند آن را مطالبه نمایند. در صورت مطالبه وارثان متوفی و در صورتی که شوهر اموالی داشته باشد، باید آن را پرداخت کرده و مهریه به ورثه می‌رسد. بنابراین اگر پدر و مادر زن متوفی در زمره وارثان باشند از مهریه و سایر اموال زن ارث خواهند برد. در این صورت هر یک از وراث به میزان سهم‌الارث خود از مهریه زوجه متوفی ارث می‌برد.

ماده قانونی:
مطابق ماده 1082 قانون مدنی، مهریه یکی از حقوق مالی زوجه بود که به محض عقد نکاح توسط ایشان قابل دریافت است. اما زمانی که زوجه فوت کند دارایی و اموالش بین وراث تقسیم می‌گردد و به دلیل آنکه مهریه نیز از حقوق مالی و دارایی زوجه محسوب می‌گردد وراث می‌توانند مهریه را از زوج مطالبه نمایند.

حق حبس در دوران عقد چیست؟

♨️از حقوقی که در قانون مدنی برای زوجه مقرر شده حق حبس می‌باشد.

💥ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی این حق را چنین تعریف می‌کند: زن می‌تواند تا مهریه به او تسلیم نشده از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود.

💥همچنین ماده ۱۰۸۶ قانون فوق در ادامه آورده است که اگر زن قبل از اخذ مهریه به اختیار خود به ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد قیام نمود دیگر نمی‌تواند از حکم ماده قبل استفاده کند. مع ذالک حقی که برای مطالبه مهر دارد ساقط نخواهد شد.

💥معمولا وقتی که زن به تکالیف خود عمل نمی‌کند و در واقع نشوز می‌کند مرد دعوی تمکین را طرح می‌کند زمانی که زن از حق حبس خود استفاده می‌کند دادگاه در صورت احراز شرایط حق حبس دیگر دعوی تمکین را حکم نمی‌نماید اعم از اینکه دعوی طرح شده تمکین بصورت عام باشد یا بصورت خاص.

💥در نتیجه‌ی این حکم، زن به راحتی می‌تواند نفقه خود را مطالبه نماید و حتی طرح شکایت کیفری ترک انفاق بنماید. از طرفی به موجب آراء وحدت رویه مثل رای وحدت رویه ۷۱۸ مورخ ۱۳ /0۲/ 13۹۰ تقسیط مهریه موجب سقوط حق حبس زوجه نمی‌گردد.

💥به هر حال در زمان فعلی رویه قضایی این است که حق حبس مطلق در مهریه پذیرفته شده و تقسیط مهریه هم موجب سقوط آن نمی‌گردد.

آیا گرفتن مهریه از مادر شوهر و پدر شوهر امکان پذیر است؟

♨️مهریه، یکی از حقوق مالی زنان، در عقد ازدواج است و به طور معمول، مرد، در هنگام عقد نکاح، پرداخت آن را تعهد می کند که نحوه پرداخت مهریه تعهد شده، می تواند، به صورت عندالاستطاعه یا عندالامطالبه باشد.

💥در پاسخ به پرسش “آیا گرفتن مهریه از مادر شوهر و پدر شوهر امکان پذیر است یا خیر؟” باید گفت، بله، در شرایط بخصوصی، قانون گذار، امکان دریافت مهریه از والدین همسر را پیش بینی کرده است و آن امکان، ناظر به زمانی است که یکی از آن ها یا هردوی والدین همسر، پرداخت مهریه زن را ضمن عقد نکاح، تعهد کرده باشند.

💥با این توضیح که اساسا، الزامی نیست که زوج، پرداخت مهریه را تعهد کند و هر شخص دیگری، اعم از والدین زوج، یعنی، پدر شوهر و مادر شوهر نیز می توانند، پرداخت مهریه زن را تعهد کرده و در این صورت، شخصی که دادن مهریه را بر عهده گرفته، مسئول پرداخت خواهد بود و دعوای مطالبه مهریه، باید به طرفیت او، مطرح گردد.

💥در صورتی که شوهر، مسئولیت پرداخت مهریه را بر عهده دارد و پدر شوهر و مادر شوهر، پرداخت مهریه را تعهد نکرده باشند و با در نظر گرفتن این فرض که شوهر، معسر از پرداخت مهر است و با ثبت دادخواست اعسار، تقاضای تقسیط مهریه را دارد، حتی اگر پدر شوهر و مادر شوهر، اموال زیادی داشته باشند، چون پرداخت مهر را تعهد نکرده اند، نمی توان، اقدام به مطالبه مهریه، از آن ها نمود.

🔴شرایط بخصوصی، امکان گرفتن مهریه از پدر شوهر و مادر شوهر، وجود دارد؛

💥1- اولین و مهم ترین شرط از شرایط دریافت مهریه از پدر شوهر و مادر شوهر، این است که هر یک از آن ها یا هر دوی آن ها، مسئولیت پرداخت مهریه را تعهد کرده باشند.

💥2- دومین شرط، این است که در صورت عندالاستطاعه بودن مهریه تعهد شده از جانب پدر شوهر و مادر شوهر، آن ها، توان مالی کافی برای پرداخت مهریه را داشته باشند.

پیش قسط مهریه چقدر است؟

یکی از متداولترین سوالاتی که در مورد دادخواست تقسیط مهریه مطرح میشود این سوال است که پیش پرداخت مهریه چقدر است؟

🔻 در قوانین مرتبط با تقسیط مهریه و اعسار، میزانی برای قسط و اقساط مهریه مشخص نشده است، در تعیین اقساط و پیش پرداخت مهریه هیچگونه ملاک و معیار مشخصی وجود ندارد و تماما اختیار تعیین آن به قاضی رسیدگی کننده محول شده است. این قاضی است که با توجه به مهریه و میزان آن، شرایط مالی زوج و دفاعیات زوجه، پیش پرداخت و اقساط را تعیین می کند. بنابراین مبلغ اقساط مهریه  برای همه یکسان نیست و در هر پرونده ای و در هر شعبه ای، قاضی دادگاه خانواده به صورت موردی تصمیم گیری می کند. بدیهی است که دادنامه تقسیط مهریه ، ظرف ۲۰ روز قابل اعتراض و تجدید نظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است.

بخشنامه جدید قوه قضائیه درباره مهریه ابلاغ شد
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه در بخشنامه‌ای به روسای دادگستری سراسر کشور نحوه رسیدگی به دادخواست‌های مطالبه مهریه را ابلاغ کرد.
محمدباقر الفت معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه در بخشنامه‌ای به رؤسای دادگستری سراسر کشور نحوه رسیدگی به دادخواست‌های مطالبه مهریه را ابلاغ کرد.

در این بخشنامه آمده است؛ در خصوص شناسایی و توقیف اموال مدیون (زوج) در عقدنامه به عنوان یک سند لازم‌الاجرا در مواردی که زوجه دادخواست مطالبه مهریه ارائه می‌دهد، لازم است بدواً به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کند تا با توقیف دارایی زوج بتواند حقوق شرعی و قانونی خود را به عنوان مهریه دریافت کند. ثبت اسناد و املاک در صورت عدم حصول نتیجه در شناسایی و توقیف اموال مدیون پس از گذشت ۶ ماه از زمان درخواست اجراییه، گواهی برای محاکم قضائی صادر می‌کند. با عنایت به وضعیت مالی مدیون (زوج) موضوع خواسته زوجه بررسی و حکم مناسب صادر می‌شود.

با توجه به اینکه بازداشت محکومین مالی، یک امر استثنایی بوده که در واقع اجرای حکم تلقی نمی‌شود و صرفاً یک اقدام تأمینی در جهت الزام محکوم علیه به پرداخت است، آن هم در صورت احراز و اثبات ملائت مالی محکوم علیه و امتناع وی از پرداخت محکوم به و از طرفی حضور محکومین مهریه در زندان نه تنها تأثیری در الزام آن‌ها به پرداخت بدهی آن‌ها نداشته، بلکه اثرات و تبعات سو دیگری نیز به دنبال خواهد داشت؛ به منظور کاهش اطاله دادرسی و ورودی پرونده به محاکم و نیز کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها، با توجه به ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و مادتین ۱۸ و ۱۹ دستورالعمل ساماندهی و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها و بخشنامه شماره ۹۰۰/۳۴۸۵۹/۱۰۰ مورخ ۲۲/‏۰۷/‏۱۳۹۷ ریاست محترم وقت قوه قضائیه و تأکیدات اخیر ریاست معزز قوه قضائیه و همچنین، فحوای بند (ب) ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران که مقرر دارد: مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا از طریق ادارات اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اجرای می‌شوند. ادارات مذکور مکلف هستند بلافاصله پس از تقاضای اجراییه نسبت به شناسایی و توقیف اموال مدیون اقدام کنند.

چنانچه مرجع مذکور نتواند ظرف مدت دو ماه از تقاضای اجرا، نسبت به شناسایی و توقیف اموال متعهد سند، اقدام کند یا ظرف مدت شش ماه نسبت به اجرای مفاد سند اقدام نماید، متعهد سند می‌تواند با انصراف از اجرای مفاد سند به محاکم دادگستری رجوع کند.

به منظور اتخاذ رویه واحد و مدیریت صحیح قضائی پرونده‌های مهریه، تمامی واحدهای قضائی زیرمجموعه دادگستری‌های سراسر کشور باید به این ترتیب اقدام کنند:

از پذیرش دعاوی مطالبه مهریه قبل از صدور گواهی موضوع بند (ب) ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه خودداری کنند.

واحدهای اجرای احکام مدنی (اعم از محاکم و مراکز حل اختلاف) در جریان اجرای احکام پرونده‌های مهریه، صرفاً از طریق شناسایی اموال محکوم علیه (مکاتبه با مراجع ثبتی، راهور، بانک‌ها و…) اقدام کنند و ترتیبی اتخاذ شود که منتهی به جلب و بازداشت محکوم علیه نشود.

در خصوص نیابت‌های واصله از خارج استان، وفق بند (ب) قانون مارالذکر اقدام کند و چنانچه نتیجه‌ای حاصل نشد پرونده‌های نیابتی بدون اقدام در خصوص جلب و بازداشت محکومه علیه به مرجع معطی نیابت اعاده شود.

رؤسای کل دادگستری‌ها استان‌ها مسؤول نظارت بر حسن اجرای این بخشنامه هستند.