شرایط تحقق اجرت المثل چیست؟

📌شرایط قانونی پرداخت اجرت المثل ایام زوجیت به چه نحوی است؟

در تبصره ماده 336 قانون مدنی ، شرایط دریافت اجرت المثل ایام زوجیت بیان شده است . به موجب این ماده ، از جمله شرایط دریافت اجرت المثل ، آن است که
زن باید کارهایی که شرعا جز وظایف زن نبوده است را به دستور همسرش انجام داده باشد
و قصد انجام دادن رایگان این کارها را نداشته باشد
و این امر در دادگاه ثابت شود . در این شرایط است که دادگاه حکم به پرداخت اجرت المثل ایام زوجیت زن می دهد .

🔹برای تقاضای اجرت المثل ایام زوجیت باید شوهر تقاضای طلاق کند. حتی در یک فرض در صورتی که طلاق از سوی زوج باشد باز هم زن نمی‌تواند درخواست اجرت المثل ایام زوجیت کند و آن وقتی است که درخواست طلاق از سوی شوهر ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق رفتار زوجه باشد. در این صورت نیز اجرت المثل تعلق نمی‌گیرد.

🔹در اجرت المثل وضع مالی مرد ملاک تعیین مبلغ اجرت المثل نیست بلکه با ارجاع امر به کارشناسی حق الزحمه زن در امور خانه داری مشخص می‌شود.

✅ برای پرداخت اجرت‌المثل، شرایطی لازم است:

🔹از جمله اینکه طلاق به درخواست زوجه نباشد؛ طلاق به دلیل تخلف زن از وظایف زناشویی و سوء اخلاق او نباشد و انجام کارهای منزل شرعاً به عهده زوجه نبوده باشد مثل شستن ظروف و لباس‌ها و پخت و پز. همچنین انجام کارها به دستور زوج با درخواست او باشد و زن برای انجام کارها قصد تبرع نداشته باشد؛ یعنی به خاطر رضای خدا کاری انجام نداده باشد. اگرچه واقعیت این است که زنان غالباً امور خانه را به قصد تبرع انجام می‌دهند و اگر این امر بر دادگاه ثابت شود، زن مستحق اجرت‌المثل نخواهد بود.

🔹با دادن دادخواست طلاق از طرف مرد و عدم رضایت زوجه، رویه دادگاه ها در جلسه دادرسی این است که به صرف درخواست زوجه یا وکیل او، به جهت کارشناسی اجرت المثل، قرار کارشناسی اجرت المثل صادر می‌کنند و در این خصوص سهل‌گیر هستند.

🔹اجرت المثل زن با نحله قابل جمع نیست. بنابراین نحله در صورتی به زن تعلق می گیرد که به هر دلیل اجرت المثل به او تعلق نگرفته باشد.

تنصیف چیست؟

🔴شرایط «تملڪ نصف دارایی مرد» پس از طلاق

✅به موجب ماده 1119 قانون مدنی طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد، در ضمن عقد ازدواج لحاظ کنند.

✍طبق بند «الف» شرایط ضمن عقد مندرج درسند ازدواج ، چنانچه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخيص دادگاه، تقاضاي طلاق ناشي از تخلف زن از وظايف همسری يا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، زوج مكلف است تا نصف دارايي موجود خود را كه در ايام زناشويي با زوجه به دست آورده يا معادل آن را، بصورت بلاعوض به زوجه منتقل کند.

✅شرايط تحقق شرط تنصيف دارایے

🔶طلاق واقع شود: اجراي اين شرط برخلاف ساير شروط ، صرفاً منوط به واقعه طلاق است و بدون وقوع آن قابل اجرا نیست و امكان الزام شوهر براي اجراي شرط قبل از درخواست طلاق ناشی از درخواست وی وجود ندارد .

🔶زوج ، خواهان طلاق باشد : یكي از شرايط تحقق شرط تنصيف دارایی این است که زوج بخواهد زوجه را طلاق دهد و وی ارائه کننده دادخواست طلاق باشد و نه اینکه زوجه خواهان طلاق باشد .

🔶طلاق مستند به تخلف زن از وظایف زناشویی یا سوءاخلاق و رفتار وی نباشد : چنانچه سوءرفتار و سوءاخلاق زوجه علت زوج باشد با اثبات آن ، شرط تنصيف دارایی تحقق نمي‌يابد. مثلاً هرگاه زوج، نشوز و عدم تمکین زوجه را اثبات کند ، این شرط برای زوجه قابل استفاده نخواهد بود .

🔶ملاک تا نصف اموال یا معادل آن می‌باشد: در اين شرط عبارت « تا نصف دارايي» یا معادل آن ذکر شده که این میزان می‌تواند از پایین‌ترین درصد اموال زوج تا سقف پنجاه درصد آن تلقی شود که تعيين آن به نظر دادگاه بستگی دارد .

🔶دارايي حاصل زندگی زناشويي با زوجه باشد: یكی دیگر از شرایط تحقق شرط مذکور حصول دارایی زوج ، در زمان زندگی زناشویی با زوجه است ، لذا به اموالی كه زوج پیش از ایام زناشویی داشته (نه از تاریخ عقد) و اموال موروثي سرايت پیدا نمي‌كند ، زيرا به مال ناشي از ارث اموال به دست آورده در زمان زناشويي اطلاق نمی‌شود .

🔶دارایی در حين طلاق موجود باشد: موجود بودن اموال حين طلاق شرط لازم براي اجراي این ‌شرط است. بنابراين شامل اموال از بين رفته اعم از تلف يا مفقود شده ، نمي‌شود. همچنين آنچه موضوع شرط است، دارايي زوج است، لذا به نطر باید ديون زوج نيز مدنظر قرار گيرد.

✍به عنوان مثال اگر زوج نسبت به مهر زوجه‌ای كه می‌خواهد او را طلاق دهد یا زوجه دیگرش مشغول‌الذمه باشد، پرداخت مهریه زوجه مذكور یا زوجه دیگر از دارایی زوج ، نسبت به اعمال شرط تنصیف دارایی مقدم است و حتی بنا بر نظری اجرای این شرط نسبت به مستثنیات دین هم ممنوع بوده و تعهد به انتقال تا نصف مال زوج نیز نمی‌تواند از این قاعده كلی مستثنی باشد.

اجرت المثل زن ناشزه

اجرت المثل زن و شرایط تعلق در صورت عدم تمکین زن چه می باشد؟

ابتدا، باید باید به قانون مدنی رجوع کرد و بررسی نمود که اجرت المثل زن چیست. قانون مدنی، در تبصره ماده 336 خود، اجرت المثل زن را تعریف کرده است. تبصره ماده 336، در تعریف اجرت المثل، مقرر می دارد:
“چنانچه زوجه، کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار، اجرت‌ المثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع، انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه، اجرت‌ المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن، حکم می‌ نماید.”
بر اساس آنچه در این ماده آمده، در تعریف اجرت المثل باید گفت: اجرت المثل، مزد کارهایی است که زن، در طول زندگی مشترک، در خانه همسر خود و به دستور او انجام داده و در عرف، به این کارها، مزد یا اجرت تعلق می گیرد. با توجه به این ماده، انجام این کارها، نباید شرعا بر عهده زن باشد و زن نیز نباید، قصد تبرع و رایگان انجام دادن آن ها را داشته باشد.
پس از توضیح در خصوص مفهوم اجرت المثل زن، در ادامه، شرایط تعلق اجرت المثل به زن در وضعیت که زوجه از همسر خود تمکین نمی کند را بررسی خواهیم کرد.

اجرت المثل زن ناشزه

پس از توضیح در این خصوص که اجرت المثل ایام زناشویی چیست و شرایط تعلق آن، کدام است، در این قسمت، قصد داریم، موضوع اجرت المثل زن ناشزه را مورد بررسی قرار دهیم و بگوییم که شرایط تعلق در صورت عدم تمکین زن چه می باشد. برای بررسی این موضوع، لازم است تا بگوییم زن ناشزه کیست و سپس، تعلق اجرت المثل یا عدم آن را در انواع عدم تمکین بررسی کنیم.
به موجب مقررات قانونی، زن ناشزه به زنی گفته می شود که از شوهر خود، تمکین عام و خاص نمی کند و وظایف زناشویی خود را انجام نمی دهد. به عنوان مثال، در صورتی که زن، از تمکین خاص، یعنی روابط زناشویی با همسرش خودداری کند یا به محلی غیر از محل سکونت همسر برود، مرتکب عدم تمکین شده و عنوان زن ناشزه، به وی تعلق می گیرد. البته اثبات نشوز، نیازمند ثبت دادخواست الزام به تمکین از سمت مرد و اثبات عدم تمکین زن است.
همانگونه که گفتیم، اجرت المثل، مزد کارهایی می باشد که زن، در طول زندگی زناشویی، در منزل مشترک انجام داده است. گاهی زن، صرفا ترک تمکین خاص می‌کند، بدین نحو که صرفا با همسر خود، رابطه جنسی برقرار نمی نماید، اما، همچنان، در منزل مرد زندگی کرده و فرض بر این است که کارهای منزل را انجام می دهد؛ در این حالت، گرچه او ناشزه می باشد، ولی چون از انجام کارهای منزل، خودداری نمی کند، مستحق دریافت اجرت المثل است.

اما، چنانچه، زن، اقدام به ترک منزل کرده باشد و یا در منزل از انجام امور خودداری کند، در صورت اثبات، مستحق دریافت اجرت المثل نیست.

اجرت المثل زن

اجرت المثل زن چیست؟

از جمله دعاوی مهمی که به موجب طلاق در دادگاه خانواده مطرح می شود آن است که زن اجرت یا بهای اعمالی که در طول زندگی مشترک در منزل شوهرش انجام داده است را مطالبه نماید. که به آن اجرت المثل ایام زوجیت یا اجرت المثل زندگی مشترک گفته می شود. البته این حق، در برابر تکالیفی است که زن در قبال شوهرش بر عهده دارد که از جمله آن می توان به تمکین زن در برابر شوهرش اشاره کرد.
به طور کلی، قانونگذار در ماده 336 قانون مدنی، دریافت اجرت کارهایی که انجام شده و شرایط دریافت اجرت المثل را بیان کرده است. به موجب این ماده ، ” هر کس بر حسب امر دیگری اقدام به عملی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود؛ مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع داشته است “.

این قاعده کلی، در خصوص زندگی زناشویی زن و مرد نیز صدق می کند و قانونگذار دریافت اجرت المثل زن از شوهر خود را نیز در شرایطی پیش بینی کرده است .
همچنین، قانون حمایت خانواده نیز در ماده 29 در ارتباط با حقوق مالی زن بعد از طلاق، تعیین اجرت المثل ایام زوجیت را بر اساس تبصره ماده 336 قانون مدنی پیش بینی کرده است که بر اساس آن، ” چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم می نماید “.

بر این اساس، حق دریافت اجرت المثل زن بعد از فوت شوهر نیز وجود دارد!

محض اینکه عقد ازدواج میان زن و مردی بسته شد، آنها متعهد به ایفای تکالیفی در برابر یکدیگر هستند. همچنین، از آن جهت که به لحاظ عرفی و اجتماعی زن در منزل شوهر سکونت می کند، کارهایی را نیز در طول زندگی مشترک در منزل شوهرش انجام می دهد؛ حال آنکه به لحاظ قانونی مکلف به انجام دادن آنها نبوده است. مانند آشپزی، نظافت و غیره. به همین دلیل، قانونگذار امکان دریافت اجرت المثل ایام زوجیت برای زن را پیش بینی کرده است.

زن می تواند اجرت کارهایی را که در طول زندگی مشترک در منزل شوهر انجام داده است دریافت کند!

جهت اطلاع از شرایط تعلق اجرت‌المثل به زن ناشزه، پست زیر را بخوانید:

و شرایط دریافت یا پرداخت اجرت المثل را می‌توانید در پست زیر بخوانید:

مراحل طلاق از طرف زن

مراحل طلاق از طرف زوجه:

اگر زوچه قصد ارایه دادخواست یکطرفه طلاق را دارد، بایستی مدارک لازم را تهیه و آماده نموده، و مراحل زیر را برای ثبت دادخواست طی نماید:

اولین مرحله برای ثبت طلاق این است که زن باید در سامانه تصمیم ثبت نام کند. این سامانه برای ایجاد یک روند رسمی برای طلاق و همچنین برای اطلاع‌رسانی به زنان در مورد حقوق و مسئولیت‌هایشان ایجاد شده است.
بعد از ثبت نام، زوجین باید در جلسات مشاوره حضور داشته باشند. این جلسات مشاوره با هدف ارائه اطلاعات و راهنمایی به زوجین در مورد روند طلاق، مسائل حقوقی و پیامدهای آن برگزار می‌شود.
زن با شرایط دادخواست خود می‌تواند به دادگاه خانواده مراجعه کند و دادخواست طلاق را تنظیم و تقدیم کند. دادگاه پس از بررسی دادخواست، دعوای طلاق را به جریان می‌اندازد.
پس از پذیرفتن دادخواست طلاق، دادگاه جلسه دادرسی را برگزار می‌کند. در این جلسه، به دلایل و ادله‌ای که زن در دادخواست مطرح کرده است، رسیدگی می‌شود. در صورت پذیرش دلایل زن، حکم طلاق صادر می‌شود.
پس از صدور حکم در دادگاه اولیه، طرفین می‌توانند برای رای دادگاه تقاضای تجدید نظر کنند. این مرحله ممکن است در صورت عدم رضایت یکی از طرفین از حکم صادر شده صورت گیرد.
اگر رای دادگاه تجدید نظر صادر شود، طرفین می‌توانند تقاضای فرجام خواهی را در دیوان عالی کشور ارائه دهند.
در صورت صدور حکم قطعی طلاق، طرفین مهلت ۶ ماهه دارند تا به یکی از دفاتر طلاق و ازدواج مراجعه کرده و صیغه طلاق را جاری کنند.

مدارک مورد نیاز برای طلاق زوجه

مدارک مورد نیاز برای طلاق از طرف زن

برای درخواست طلاق از طرف زن، مدارک زیر به عنوان مدارک اساسی لازم است:

- مدارک هویتی مانند شناسنامه کارت ملی خانم
- ارائه نسخه اصلی یا رونوشت سند ازدواج به منظور تأیید وضعیت ازدواج
- وکالتنامه وکیل برای نمایندگی زن در دادگاه
- نتایج مشاوره‌های قبل از طلاق
- وکالت نامه محضری طلاق در صورت وجود وکالت در طلاق (حق طلاق)
- گواهی عدم بارداری زن، که تأیید می‌کند زن در حال حاضر باردار نیست.
- هر گونه مدرکی و‌حکمی که از دادگاه‌های حقوقی یا کیفری علیه شوهر صادر شده باشد.

این مدارک در صورت کامل بودن و برطرف نبودن هرگونه نقص، به دادگاه خانواده ارائه داده می‌شوند تا درخواست طلاق زن مورد بررسی قرار گیرد و مراحل قانونی طلاق پیگیری شود. وجود هر گونه نقص یا عدم ارائه مدارک کافی می‌تواند باعث طولانی شدن فرآیند طلاق گردد.

تنصیف اموال، در طلاق از طرف زن

امکان تغییر شرط تنصیف اموال (نصف دارایی) در قرارداد ازدواج وجود دارد.

طبق ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی ایران، زوجین می‌توانند هر گونه شرط مقبول و شرعی را ضمن عقد ازدواج به صورت توافقی قید کنند و به ثبت و امضا برسانند.
شرط تنصیف اموال معمولاً به این معناست که در صورتی که زوجی ازدواج را پایان دهد (به دلیل طلاق)، مرد موظف است تا نصف اموال خود را به زوجه واگذار کند.

با این حال زوجین می‌توانند شرایط مختلفی را در قرارداد ازدواج در نظر بگیرند، از جمله تغییرات در مبلغ نصف اموال، زمان واگذاری اموال، یا شرایط دیگری که مورد توافق آنها باشد.
البته تغییرات در شرایط تنصیف اموال باید به صورت رسمی و با امضای هر دو طرف (زن و مرد) در سند ازدواج (عقدنامه) ثبت شود. این ثبت به عنوان بخشی از شرایط ازدواج، قابل اجرا است و محل امضای زوجین نیز در سند ازدواج باید این شرط را تأیید کند.
همچنین تغییراتی که در شرایط ازدواج قید شوند، باید با قوانین و مقررات مربوطه سازگار باشند و نباید با موازین شرعی و قانونی در تضاد باشند.
مثلاً، زوجین می‌توانند شرط تنصیف را به گونه‌ای تغییر دهند که زمان واگذاری نصف اموال را مشخص کنند، مثلاً به صورت فوری پس از صدور حکم طلاق یا با تأخیر ویژه‌ای تعیین شده. همچنین می‌توانند مبلغ نصف اموال را نیز مشخص کنند و این مبلغ باید به صورت قانونی قابل اجرا باشد.

اگه درخواست طلاق کنم، جهیزیه‌ام چه می‌شود؟

استرداد جهیزیه در طلاق از طرف زن

در ایران، مفهوم جهیزیه به عنوان اموال منقولی که زن به منزل مشترک می‌آورد، برای استفاده یا زیبایی در زندگی مشترک استفاده می‌شود. این مفهوم بیشتر بر اساس عرف و رسوم محلی تعریف شده است، زیرا در قانون مدنی ایران به صورت صریح مفهوم یا حقوق و وظایف مرتبط با جهیزیه تعریف نشده است.

زن بعد از ازدواج و تهیه جهیزیه، مالک این اموال است.

اما استفاده از این اموال در زندگی مشترک به دست مرد است و مرد حق استفاده و بهره‌برداری از جهیزیه را دارد، اما مالکیت اصلی وسایل هنوز با زن است.

پس، اگر زن به دلایلی تصمیم به پس گرفتن جهیزیه داشته باشد، این امر ممکن است.

زیرا زن قبل از ازدواج مالک این اموال بوده و مالکیت آن بعد از ازدواج هم برای او باقی مانده است. برای استرداد جهیزیه، زن باید مدارک معتبری مانند فاکتورها یا سیاهه‌های خرید را داشته باشد که نشان دهنده تهیه این وسایل توسط او است.

زمانی که زن خواستار استرداد جهیزیه می‌شود، می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و اقدامات لازم را انجام دهد تا جهیزیه به او بازگردانده شود. قاضی در این مورد با توجه به شواهد و مدارک مطلوبه وضعیت را مشخص می‌کند. برای اثبات مالکیت جهیزیه و استرداد آن، مدارک مالی و خرید وسایل مورد نیاز است. بنابراین، زن باید اطمینان حاصل کند که این مدارک به دقت نگهداری شده و برای دادگاه قابل قبول هستند.

تکلیف فرزندم چی میشه اگه من طلاق بگیرم؟

حضانت فرزند در طلاق از طرف زوجه

بعد از طلاق، تقسیم حضانت برای فرزندان به شرایط مختلفی وابسته است. در بیشتر قوانین، نحوه تقسیم حضانت به مصلحت کودکان بستگی دارد.

برای فرزند دختر تا هفت سالگی، حضانت معمولاً با مادر است و پس از آن ممکن است به پدر تعلق بگیرد، اما این تصمیم بستگی به مصلحت فرزند دارد.
برای فرزند پسر تا هفت سالگی نیز معمولاً حضانت با مادر است، ولی از هفت الی پانزده سالگی، حضانت ممکن است به پدر منتقل شود، دوباره بر اساس مصلحت کودک.
هر یک از والدین در صورتی که بتوانند عدم صلاحیت یکدیگر را در دادگاه ثابت کنند، می‌توانند درخواست سلب حضانت از طرف مقابل را داشته باشند. این موضوع نیازمند تصمیم دادگاه و بررسی شرایط خاص هر پرونده است تا به مصلحت بهترین برای فرزندان تصمیم گرفته شود.

اگر زن دادخواست طلاق دهد، باید مهریه را ببخشد؟

مهریه در طلاق از طرف زن

در قانون مدنی ایران، مهریه یکی از حقوقی است که زن در صورت طلاق می‌تواند از همسر خود دریافت کند. این حق بر اساس شرایط خاصی تعیین می‌شود که به طور مخصوص و با توجه به وضعیت زن به او تعلق می‌گیرد.اگر زن دوشیزه باشد و در طول ازدواج رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، نصف مهریه به او تعلق می‌گیرد. این مسئله به این معنی است که حقوق زن به نصف مهریه محدود می‌شود اگر زن دوشیزه باشد.
اگر همسر (مرد) دارای مالی باشد، او می‌تواند درخواست توقیف اموال بدهد تا از اموال خود جلوگیری کند و از این طریق اجازه وصول مهریه به همسر خود را ندهد. این اقدام می‌تواند به منظور ممانعت از پرداخت مهریه باشد امادر صورتی که هیچ مالی به نام همسر (مرد) نباشد، مهریه می‌تواند به شکل قسط‌بندی پرداخت شود، به این معنی که به دسته‌هایی تقسیم شود که بر اساس آنها پرداخت شود.
همچنین اگر زن قصد دارد مهریه خود را دریافت کند، باید اقدام به ارسال دادخواست وصول مهریه کند. این مراحل ممکن است پیچیدگی‌هایی داشته باشد که بهتر است با کمک وکیل مسائل مرتبط با مهریه را انجام داد.